Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

Το "φθινόπωρο" της Κεντροαριστεράς


Έντουαρντ Μπερνστάιν,
από τους βασικούς θεμελιωτές
της σοσιαλδημοκρατίας
Τα κιτρινα φύλλα πρέπει να σαπίσουν για να ανθίσει το δάσος*

Με πενιχρό** ενδιαφέρον παρακολουθεί η ελληνική κοινωνία την προσπάθεια δημιουργίας κεντροαριστερού κόμματος. Πέρα από την γενικά εντεινόμενη αποστασιοποίηση των πολιτών από την πολιτική, εκτιμώ ότι η παρακμή της «κεντροαριστεράς» έχει αντικειμενικές και παγκόσμιες αιτίες.
Στο υπό έκδοση βιβλίο μου αναφέρομαι στις αιτίες που οδηγούν τη σοσιαλδημοκρατία σε ιστορικό τέλος, ανάλογο με το τέλος του υπαρκτού σοσιαλισμού. Αντίστοιχα τεκμηριώνεται η παρακμή του νεοφιλελευθερισμού, που απειλεί με κατάρρευση την κοινωνία και τον πλανήτη.

Στη τηλεοπτική σειρά Downton Abbey
περιγράφεται με γλαφυρότητα η
φοβική στάση των γαιοκτημόνων για τον
αστικό τρόπο ζωής
Ίσως τα παραπάνω ακούγονται απαισιόδοξα και εσχατολογικά. Ισχύει το ακριβώς αντίθετο: Η ιστορία ανέκαθεν προχωρούσε, προχωράει και θα προχωράει με άλματα και κάθε άλμα αναπόφευκτα γεννά «νοσταλγούς». Στο άρθρο μου «Η παρακμή των παρηκμασμένων»***, μνημονεύω αυτή την αναπόφευκτη πτυχή της ανθρώπινης φύσης:
Οι φεουδάρχες βίωναν την άνθιση του καπιταλισμού, ως παρακμή της κοινωνίας και όχι ως παρακμή της φεουδαρχίας.


Η παρακμή των οικονομικών μοντέλων του 20ου αιώνα γεννά κινδύνους και προκλήσεις, αλλά είναι στο χέρι μας να απαντήσουμε στην παρακμή με ένα νέο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που να σέβεται την φύση και τον άνθρωπο.
Ας παρουσιάσουμε συνοπτικά τα κεφάλαια του βιβλίου που αναφέρονται στην άνθιση και το ιστορικό τέλος της σοσιαλδημοκρατίας.

Ο οικονομικός παράγοντας: Κεϋνσιανισμός
Αφίσα της Tennessee ValleyAythority,
δημόσιας εταιρίας
που ίδρυσε ο Ρούσβελτ
για να αντιμετωπίσει
τις συνέπειες της μεγάλης
ύφεσης
Η σοσιαλδημοκρατία, γεννιέται κατά το κραχ του 29, αλλά κυριαρχεί στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου με την διάσκεψη του Bretton Woods, ως απάντηση του δυτικού κόσμου στην ανάγκη ανοικοδόμησης της κατεστραμμένης Ευρώπης και την ανάγκη απόδειξης, ότι η ευημερία των εργατών δεν είναι προνόμιο του υπαρκτού σοσιαλισμού. Με στόχο την ανοικοδόμηση και την αποφυγή μελλοντικών κραχ, οι δυτικές κυβερνήσεις προχωρούν σε γενναίες δημόσιες επενδύσεις και στην ίδρυση του ΔΝΤ, (που μέχρι το 1973 εκπληρώνει τον θεσμικό του ρόλο, ενίσχυσης χωρών με πρόβλημα ρευστότητας, χωρίς επιβολή νεοφιλελεύθερων πολιτικών). Μόνο η αμερικανική βοήθεια προς την Ευρώπη ξεπέρασε τα 5 δις $, όταν ολόκληρος ο προϋπολογισμός του ΟΗΕ δεν ξεπερνούσε τα 100 εκ.

Η πετρελαϊκή κρίση του 73 οδηγεί τον Κεϋνσιανισμό στο τέλος του. Η ραγδαία αύξηση της τιμής του πετρελαίου στραγγαλίζει τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Η Μ. Βρετανία αναγκάζεται να προσφύγει στο ΔΝΤ και λίγα χρόνια αργότερα αναλαμβάνει η Θάτσερ.

Γεωπολιτικός παράγοντας: Ψυχρός πόλεμος και αυξανόμενη επιρροή της ΕΣΣΔ

Τρίτη, 7 Νοεμβρίου 2017

ΓΛΩΣΣΑ ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑ ΤΑ ΑΛΗΘΗ ΛΕΓΕΙ


Η άλλη πλευρά της πλατείας
Τα λεκτικά ατοπήματα του κυρίου Μητσοτάκη εκτός από γέλια στο κοινοβούλιο, προκαλούν και ανατριχίλα για τις προθέσεις του προέδρου της ΝΔ!
Την Παρασκευή 3/11/17, κατά την ώρα του πρωθυπουργού, ο κ. Μητσοτάκης παραδέχθηκε  ότι …δεν κατανοεί την φράση κειμένου του Ρουβίκωνα «η αντικατάσταση του κράτους από ομοσπονδία  αυτοδιευθυνόμενων κοινοτήτων βάσης». Ως φοιτητής του Χάρβαρντ, δεν διάβασε ποτέ φυλλάδιο αναρχικής οργάνωσης; Βαυκαλίζεται την πάταξη των αναρχικών στα Εξάρχεια, όντας ανίκανος να κατανοήσει το ιδεολογικό υπόβαθρο του αναρχισμού;

Δυστυχώς σε αυτό το σημείο τελειώνει η γελοιότητα και αρχίζει η ανατριχίλα. Ανατριχίλα που έγινε δραματικά επίκαιρη μετά την εγκληματική επίθεση σε βάρος των γραφείων του ΠΑΣΟΚ
Είπε ο κ. Μητσοτάκης ότι … «στις ευνομούμενες πολιτείες η βία είναι μονοπώλιο του κράτους». Φαίνεται ότι στο Χάρβαρντ δεν διδάχθηκε τον θεμελιώδη διαχωρισμό της έννομης βίας, ως εξαίρεση για πάταξη της εγκληματικότητας, και της κρατικής βίας ως κανόνα, της θεμελιώδους δηλαδή διαφοράς ανάμεσα στην δημοκρατία και στις διάφορες χούντες. Αδυνατεί να κατανοήσει ότι, εάν η έννομη βία  ξεφύγει από τα όρια της εξαίρεσης, αναπαράγει τον διαχωρισμό της κοινωνίας σε νομοταγείς και απόβλητους και δημιουργεί γκέτο, όπου κυβερνάει το οργανωμένο έγκλημα.

Αφού λοιπόν είναι ανίκανος να ξεχωρίσει την βία από την «έννομη βία ως εξαίρεση», κατηγόρησε τον πρωθυπουργό, ότι στο παρελθόν «είχε χαρακτηρίσει τα ΜΑΤ, παρακρατικές συμμορίες».
Θα θυμίσω στον κ. Μητσοτάκη την φράση του αείμνηστου Ευάγγελου Αβέρωφ για τα χουντικά σταγονίδια στο στράτευμα. Τότε λοιπόν, που οι πολιτικοί είχαν την γενναιότητα να παραδέχονται το πρόβλημα και να το αντιμετωπίζουν, ο αδιαμφισβήτητα δεξιός Αβέρωφ είχε αναγνωρίσει την ύπαρξη παρακράτους, χωρίς να ζητήσει συγνώμη από τον Ελληνικό Στρατό, αφού ο σεβασμός στον Στρατό και την ηρωική ιστορία του δεν συνεπάγεται και σεβασμό σε ένστολους πραξικοπηματίες.
Θα ρωτήσω λοιπόν τον κ. Μητσοτάκη, μη προσδοκώντας απάντηση, πώς αποκαλεί:

Τετάρτη, 1 Νοεμβρίου 2017

Κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία


Η ενσάρκωση ενός ονείρου

Ξεκίνησε σαν μία εναλλακτική ιδέα. Σαν ένας διαφορετικός τρόπος να εργαζόμαστε. Οι περισσότεροι απλά το εφαρμόσαμε στην δουλειά μας, χωρίς κάποιο θεσμικό πλαίσιο: Απλά μοιράζαμε όλα τα κέρδη, αναλογικά με τις ώρες που είχαμε εργαστεί. Κάποιοι, πιο ονειροπόλοι αφιερώθηκαν στον εθελοντισμό και απλά μοιράζονταν ένα μικρό εισόδημα για να καλύπτουν τα χρειώδη.
Στην πιο απόλυτη μορφή, κάποιοι άλλοι απαρνήθηκαν τις καριέρες και τον αστικό τρόπο ζωής και επιχείρησαν μια κοινοβιακή ζωή στην φύση.

Για πολλά χρόνια η εναλλακτική ιδέα ξεκινούσε από την άρνηση της καριέρας, την άρνηση του βιασμού της φύσης, την άρνηση του καταναλωτισμού, την άρνηση του άγριου ρυθμού της μεγαλούπολης.

Η υπόλοιπη κοινωνία αντιμετώπιζε αυτόν τον πειραματισμό με ποικίλα συναισθήματα: Ειρωνεία, συγκατάβαση, συμπάθεια ανάμικτη με περιφρόνηση, όπως συμπαθούμε τον άκακο τρελό του χωριού. Άλλωστε η υπόλοιπη κοινωνία «ζούσε καλύτερα» «κέρδιζε περισσότερα» «ντυνόταν καλύτερα». Η υπόλοιπη κοινωνία βίωνε το κύρος του τελευταίου μοντέλου αυτοκινήτου, της σύγχρονης κατοικίας στο καλό προάστιο, τα delicatessen, τις φωτογραφίες που τραβήξαμε με την υπερσύγχρονη κάμερα στα τουριστικά θέρετρα!

Κυριακή, 22 Οκτωβρίου 2017

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ

Μεγαλύτερος ο εφιάλτης της χρήσης ή της απαγόρευσης;*




Κατά τον μεσοπόλεμο ξεκινά στις ΗΠΑ η απαγόρευση ψυχοτρόπων ουσιών. Μέχρι τότε το αλκοόλ, η ηρωίνη ή η κάνναβη διακινούντο ελεύθερα, ανεξάρτητα από τις επιπτώσεις στην υγεία. Οι πωλήσεις της ηρωίνης (χημικά τροποποιημένης μορφίνης), εφεύρεσης της Bayer, κατέστησαν τη γερμανική φαρμακοβιομηχανία κολοσσό, αφού επί δεκαετίες ήταν το βασικό φάρμακο απεξάρτησης μορφινομανών βετεράνων πολέμου.

από Common Wikipedia
Ξεπερνούν τα όρια αυτού του άρθρου εύλογα ερωτήματα: Γιατί απαγορεύτηκε η ηρωίνη1 και όχι η, πολύ πιο επικίνδυνη, μορφίνη; Γιατί απαγορεύτηκε η κάνναβη2 και όχι το πολύ πιο επικίνδυνο τσιγάρο;

Το κρίσιμο όμως ερώτημα είναι, εάν η απαγόρευση μείωσε την χρήση ουσιών και προστατεύει τα παιδιά μας. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, τα αποτελέσματα είναι τραγικά, όπως μνημονεύει και ο ψυχίατρος Κλεάνθης Γρίβας.
Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, η ποτοαπαγόρευση3, που δεν μείωσε ούτε στο ελάχιστο τη κατανάλωση αλκοόλ. Αντίθετα προσέφερε πακτωλό κερδών στην Μαφία και απίστευτη εγκληματικότητα: ...ένα ποτηράκι, προϋπέθετε συναγελασμό με εγκληματίες. Θάνατοι και βαριές παθήσεις πολλαπλασιάστηκαν από ανεξέλεγκτα ποτά παράνομων αποστακτηρίων. Κανείς δεν ισχυρίζεται ότι το αλκοόλ ωφελεί! Είναι εξαιρετικά τοξικό και βλαβερό με πιθανά χειρότερη εξάρτηση, από τα υπόλοιπα ψυχοτρόπα. Πολλές οικογένειες βιώνουν τον εφιάλτη ενός αλκοολικού συγγενή, ή θρηνούν παλικάρια, χαμένα στην άσφαλτο. Συνυπολογίζοντας τους καρκίνους και τις ηπατοπάθειες, βγαίνει το αυτονόητο συμπέρασμα: Το αλκοόλ είναι μάστιγα με πρωτοκαθεδρία στους άμεσους και μακροχρόνιους θανάτους σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας
Ιδού λοιπόν το αμείλικτο ερώτημα: Μας απάλλαξε η ποτοαπαγόρευση από την μάστιγα, ή απλά την έβαλε στα χέρια της μαφίας;


Κυριακή, 1 Οκτωβρίου 2017

Ορθή διατροφή

Ένστικτο αυτοσυντήρησης ή δημόσιο αγαθό;*

Από Pixabay
Η τροφή επί χιλιάδες χρόνια αποτελεί βάση επιβίωσης. Οι ανώτεροι οργανισμοί έχουν εγγεγραμμένη στο DNA τους την πείνα, δηλαδή εκείνη την αίσθηση που τους παροτρύνει να ρισκάρουν για να εξασφαλίσουν τροφή στους ίδιους και τα παιδιά τους. Ακόμα και η γεύση υπηρετεί αυτή την αναγκαιότητα: ο οργανισμός έχει τακτική ανάγκη από γλυκόζη (περίπου κάθε 6 ώρες). Ετσι, η γλυκιά γεύση είναι περιζήτητη.
Οι διάφοροι πολιτισμοί ενέταξαν τις διατροφικές ανάγκες στα πολιτισμικά ήθη: τα μέλη κάθε κοινότητας διδάσκονται επιταγές και απαγορεύσεις, που εντέλει γίνονται συνήθειες. Τα παραδείγματα, πολλά:

  • Οι ανθρωπολόγοι συνδέουν τα έθιμα ανθρωποφαγίας με κοινωνίες που ζούσαν σε περιοχές με έλλειψη πρωτεϊνούχων τροφών.
  • Αντίστροφα, στις περισσότερες κοινωνίες έχει εδραιωθεί μια απέχθεια στο κυνήγι ανώτερων θηρευτών: δεν τρώμε γεράκια, λύκους, λιοντάρια, κοράκια. Σήμερα γνωρίζουμε ότι στο κρέας των ανώτερων θηρευτών συγκεντρώνεται αθροιστικά κάθε πιθανή τοξίνη που βρισκόταν στο κρέας των θηραμάτων τους. Ετσι, για παράδειγμα, η ρύπανση από υδράργυρο πιθανά να είναι αμελητέα στις σαρδέλες, αλλά όχι αμελητέα σε έναν τόνο που έχει καταναλώσει χιλιάδες σαρδέλες.
  • commons wikipedia
  • Οι διατροφικοί περιορισμοί συχνά διαδόθηκαν ως θρησκευτικές επιταγές. Η νηστεία, πέρα από ψυχική εγκράτεια, είναι ευεργετική και για την υγεία. Στο παρελθόν είχα ρωτήσει έναν μουσουλμάνο: «Πώς αυτοπειθαρχείς και στερείσαι το χοιρινό;». Και μου απάντησε με φυσικότητα: «Εσένα σου λείπει το κρέας των ποντικών;». Συνειδητοποίησα ότι ο χοίρος, ζώο παμφάγο, στα θερμά κλίματα πιθανά να μεταφέρει ασθένειες και είναι φυσικό το κρέας του να θεωρείται βρώμικο.
Ετσι, κατά τη διάρκεια χιλιετιών, οι διατροφικές συνήθειες ενσωμάτωσαν τη συλλογική εμπειρία,
που διευκόλυνε την επιβίωση και την υγεία σε συνθήκες δύσκολες.
Στη σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία η υγιεινή διατροφή δεν είναι κάτι αυτονόητο. Τα παραδείγματα, πολλά: